Chuyển đổi giữa số và chuỗi

Vì sao chuyển đổi kiểu lại quan trọng

Trong Python, bạn không thể cứ thế cộng hay so sánh các giá trị khác kiểu như bình thường.

Trường hợp kinh điển là kết hợp số (int / float) với chuỗi (str). Ví dụ "25" thoạt nhìn giống số 25, nhưng với Python nó chỉ là hai ký tự xếp cạnh nhau — không thể dùng trong phép tính.

Đây là lúc chuyển đổi kiểu (ép kiểu) vào cuộc để đồng bộ các kiểu. Khi bạn thành thạo str() / int() / float(), bạn có thể chuyển đổi thoải mái giữa số và chuỗi.

Trước hết, hãy xem chuyện gì xảy ra nếu bạn không khớp kiểu — kiểm tra thông báo lỗi. Chạy đoạn code nguyên xi.

Số → Chuỗi (str())

Khi bạn truyền một số vào str(), bạn nhận lại một chuỗi biểu diễn số đó.

Dù đó là int, float hay bool, str() biến hầu như mọi thứ thành dạng chuỗi dễ đọc cho con người.

age = 25
temp = -20.5

# Số -> Chuỗi
print(str(age))        # '25'
print(type(str(age)))  # <class 'str'>

# Khi đã là chuỗi, + có thể nối
print("Tuổi: " + str(age) + " tuổi")               # Tuổi: 25 tuổi
print("Nhiệt độ hiện tại là " + str(temp) + " độ")  # Nhiệt độ hiện tại là -20.5 độ

Khi nào dùng f-string thay thế

Bên trong một f-string (f"Tuổi: {age} tuổi"), các giá trị tự động được chuyển thành str, nên bạn không cần gọi str() nữa. str() phát huy tác dụng khi bạn ghép chuỗi bằng + hay .join(), hoặc khi bạn muốn cố định một giá trị dưới dạng chuỗi — tên file, dòng log, khóa JSON và những thứ tương tự.

Dùng user = "Minh" và score = 95, hãy dựng một dòng báo cáo.

① Chỉ dùng str() và +, in ra "Điểm của Minh là 95".

② Viết lại điều tương tự bằng f-string, không gọi str().

Chuỗi → Số (int() / float())

Chiều ngược lại thì dùng int() và float(). Dù giá trị trông như một chuỗi, miễn là nội dung là số, bạn có thể chuyển đổi và dùng nó trong phép tính.

Những thứ như input từ người dùng, cột CSV, phản hồi từ API thường đến dưới dạng str, nên chuyển chúng thành số là việc bạn sẽ làm rất nhiều.

quantity = "12"
price    = "198.5"

# Chuỗi -> int
q = int(quantity)
print(q + 3)            # 15 (dùng được như số)

# Chuỗi -> float
p = float(price)
print(p * q)            # 2382.0 (float nên có .0)

print(type(q), type(p)) # <class 'int'> <class 'float'>

Chuỗi không phải số sẽ raise ValueError

Truyền thứ gì đó không đọc được như một con số, chẳng hạn int("abc") hoặc float("hello"), sẽ raise ValueError và dừng chương trình của bạn. Khi chuyển đổi trực tiếp input từ người dùng, các pattern quen thuộc là kiểm tra trước bằng isdigit() hoặc bắt lỗi bằng try / except (sẽ có ở chương sau).

Hãy tính tổng tiền cho một giỏ hàng. Tất cả giá trị đến dưới dạng chuỗi.

Bạn có unit_price_str = "198", count_str = "5", và mức thuế TAX_RATE = 0.1.

① Chuyển số lượng và đơn giá thành số bằng int().

② Nhân tổng (đơn giá × số lượng) với mức thuế và print() ra giá đã bao gồm thuế.

Các pattern chuyển đổi thường gặp

Cuối cùng, đây là ba pattern chuyển đổi khiến mọi người vấp trong thực tế.

int("3.14") raise ValueError. Đó là vì int() chỉ chấp nhận chuỗi trông giống số nguyên, nên chuỗi có dấu thập phân cần được chạy qua float() trước rồi mới truyền vào int() — hai bước.

Cũng lưu ý rằng int() cắt bỏ (bỏ phần thập phân). Nếu muốn làm tròn, hãy dùng round().

Bạn muốn dùng chuỗi giá price_str = "1980.6" dưới dạng số nguyên.

① Chạy int(price_str) nguyên xi và xác nhận lỗi, rồi comment nó lại.

② Chuyển nó thành số nguyên thông qua float() rồi print() ra kết quả.

Trong bài này, chúng ta đã đi qua chuyển đổi kiểu với str() / int() / float(). Một cách dễ nhớ: số → chuỗi dùng để dựng output hiển thị, còn chuỗi → số dùng để xử lý input và dữ liệu.