In ra màn hình và comment

Standard output (print)

Khi một chương trình hiển thị text ra màn hình, ta gọi đó là standard output (đầu ra tiêu chuẩn). Trong Python bạn dùng hàm print() — giá trị bạn đặt bên trong dấu ngoặc sẽ được in ra màn hình.

Ngay cả câu "Hello, World!" kinh điển trong mọi sách nhập môn cũng chỉ là một chương trình nhỏ dùng print() để in chuỗi đó ra.

Bạn có thể bao chuỗi bằng "..." (nháy kép) hoặc '...' (nháy đơn) — cả hai đều như nhau. Chỉ cần đảm bảo dấu mở và dấu đóng cùng loại.

Số thì không cần dấu nháy.

print("Hello, World!")    # Hello, World!
print('Xin chào')         # Xin chào

# Số không cần nháy
print(123)                # 123

# Ngăn cách bằng dấu phẩy, các phần sẽ được nối bằng khoảng trắng
print("Python", "vui")    # Python vui

Thử 2 bài tập sau trong console (nếu chạy đúng, phần giải thích sẽ hiện ra).

① Dùng print() để in ra Hello, World!.

② In ra thông điệp Tôi mới bắt đầu học Python.

Comment

Comment là ghi chú bạn có thể để lại trong code. Python bỏ qua comment khi chạy, nên chúng chỉ tồn tại cho con người đọc.

Viết comment thì hơi mất công, nhưng giúp các developer khác hiểu code của bạn đang làm gì.

Comment một dòng (#)

Viết dấu # (hash) và mọi thứ từ đó đến hết dòng sẽ trở thành comment.

Bạn có thể đặt nó ở đầu dòng hoặc ở giữa dòng, rất tiện khi muốn ghi chú ngay trong code.

Comment nhiều dòng ("""...""")

Khi bạn muốn viết giải thích dài nhiều dòng, hãy bao lại bằng """ (ba dấu nháy kép) ở cả hai đầu, tất cả phần bên trong sẽ được coi như comment.

Thực ra đó là một "chuỗi nhiều dòng", nhưng nếu bạn không gán nó cho biến nào, nó về cơ bản hoạt động như một comment.

# Đây là comment một dòng
print("Dòng này chạy")   # Bạn cũng có thể thêm comment ở cuối dòng

"""
Bạn có thể dùng cái này
như một comment
trải dài nhiều dòng
"""

print("Dòng này cũng chạy")

Comment cũng dùng để tạm thời vô hiệu hóa code

Thêm # vào đầu dòng mà bạn không muốn chạy, dòng đó sẽ bị bỏ qua. Cái này gọi là comment out, rất tiện khi đang debug hoặc thử nghiệm.

Thử làm những việc sau trong console bên phải.

① Viết lại dòng bắt đầu bằng # thành ghi chú bất kỳ bạn muốn.

② Thêm một comment nhiều dòng bao bằng """...""".

③ Kiểm tra xem chỉ dòng print() chạy — không có comment nào hiện ra màn hình.

Chèn giá trị với f-string

Từ đầu đến giờ bạn mới chỉ in chuỗi cố định. Trong code thực tế, thường bạn sẽ muốn chèn giá trị của biến vào text — kiểu như "Hello, {Alice}!" (chúng ta sẽ học về biến ở bài sau).

Đó là lúc dùng đến f-string. Chỉ cần thêm f ngay trước chuỗi rồi viết {tên_biến}, giá trị của biến sẽ được chèn vào đúng chỗ đó.

name = "Alice"
age = 18

# f-string: đặt tên biến trong {}
print(f"Tên tôi là {name}")            # Tên tôi là Alice
print(f"Tôi là {name}, {age} tuổi")    # Tôi là Alice, 18 tuổi

# Bạn cũng có thể viết biểu thức trong {}
print(f"Sang năm tôi sẽ {age + 1}")    # Sang năm tôi sẽ 19

# Tham khảo: style .format() cũ hơn cũng làm điều tương tự
print("Tên tôi là {}".format(name))    # Tên tôi là Alice

f-string có từ Python 3.6 trở đi và là chuẩn hiện hành để làm việc này.

Style cũ "...{}...".format(value) từng là cách chuẩn để làm việc này, nhưng nếu bạn mới học hôm nay, cứ dùng f-string là được.

Thử in ra một lời tự giới thiệu bằng f-string.

① Gán "Alice" cho biến name và 18 cho age.

② Dùng f-string để hiển thị Tôi là Alice, 18 tuổi.

Trong bài này bạn đã nắm được những công cụ cơ bản đầu tiên của Python — in ra màn hình bằng print(), viết comment bằng # và """...""", và chèn biến vào chuỗi bằng f-string.

Với chừng đó, bạn đã có thể viết những chương trình đơn giản để ghép các giá trị lại rồi hiển thị ra màn hình. Bài sau chúng ta sẽ học về biến — những chiếc hộp dùng để chứa giá trị.